Международный научный журнал «Science and education in the 21 century»

Volume 2 Issue 2

2026-08-05 Скачать
PATERNAL PSYCHOLOGICAL ABSENCE IN INTACT FAMILIES AS A PREDICTOR OF DESTRUCTIVE PEER CONFLICT IN EARLY ADOLESCENCE

D.A. Nasrullayeva

Ushbu maqolada otaning psixologik jihatdan “mavjud emasligi” — ota oilada birga yashasa-da, lekin uning bola hayotida hissiy yoki psixologik jihatdan ishtirok etmasligi fenomeni oʻrganiladi va tadqiq qilinadi. Otaning oilada jismonan “yoʻqligi” koʻplab ilmiy manbalarda yetarlicha yoritilgan boʻlsa-da, oʻzini xuddi yoʻqdek tutadigan otalar bolaning hissiy tayanchida boʻshliq (vakuum) hosil qiladi, bu esa tengdoshlar oʻrtasidagi mojarolar uchun qulay zamin yaratadi. Mavjud xalqaro tahliliy (longityud) tadqiqotlar, sovet davri oilaviy tizimlar nazariyasi hamda Oʻzbekistondagi zamonaviy psixologik qarashlar sharhi otalarning hissiy eʼtiborsizligi va oʻspirinlarning ijtimoiy beqarorligi oʻrtasidagi sabab-oqibat bogʻliqligini tushunishga imkon beradi.

20.07.2026 Том 2 Выпуск 2 Подробнее Скачать

FACTORS FOR DEVELOPING MENTAL AND COMMUNICATIVE SKILLS IN EXTREME SITUATIONS

Mamatkobilov Tursunmurod, Ergasheva Rano, Saidirasulova Dildora

Mazkur maqolada mamlakatimiz hayotiga innovatsion texnologiyalarni joriy etish orqali aholining ijtimoiy-siyosiy, psixologik, kommunkativ va ma’naviy saviyasini oshirish, imkoniyatlari hamda sog‘lom turmush tarzini ta’minlanish hamda falokatlarni oldini olish omillariga e’tibor qaratilgan.

20.07.2026 Том 2 Выпуск 2 Подробнее Скачать

AI-ASSISTED WRITING IN ENGLISH LANGUAGE LEARNING: STUDENT PERSPECTIVES AND EMERGING PEDAGOGICAL CONCERNS

Xodjixanova Sabina

Sun’iy intellekt (SI) vositalari ingliz tilini o‘rganishda, ayniqsa yozuv faoliyatlarida, tobora keng qo‘llanilmoqda. Ushbu maqolada ChatGPT va Grammarly kabi SI asosidagi yozuv vositalari haqida talabalarning qarashlariga oid so‘nggi tadqiqotlar tahlil qilinadi. Natijalar ko‘plab talabalar ushbu vositalarni grammatika aniqligini oshirish, g‘oya yaratish va yozish jarayonida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavotirni kamaytirishda foydali deb hisoblashini ko‘rsatadi. Biroq, adabiyotlar ushbu afzalliklar ba’zan haqiqiy uzoq muddatli til rivojlanishidan ko‘ra “o‘rganish illyuziyasi”ni yaratishi mumkinligini ham ko‘rsatadi. Talabalar SI yordamida yanada mukammal matnlar yaratishi mumkin bo‘lsa-da, SI tomonidan yaratilgan tavsiyalarga ortiqcha bog‘liqlik talabalarda mustaqil yondoshuv, tanqidiy fikrlash va mustaqil yozish ko‘nikmalarining zaiflashishiga olib kelishi mumkin. Shuningdek, maqolada akademik halollik, texnologiyaga haddan tashqari bog‘liqlik va SI yordamidagi yozuv faoliyatining uzoq muddatli ta’limiy ta’siri bo‘yicha yetarli dalillar mavjud emasligi bilan bog‘liq muammolar ham muhokama qilinadi. Maqolada SI vositalaridan ingliz tili ta’limida muvozanatli va mas’uliyatli tarzda foydalanish, haqiqatda bilimlarga ega bo‘lish (autentik o‘rganish), reflektiv fikrlash va mustaqil til rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash zarurligi ta’kidlanadi.

20.07.2026 Том 2 Выпуск 2 Подробнее Скачать

METHODOLOGY FOR STUDYING V. AKSYONOV’S EPIC NOVEL “THE MOSCOW SAGA”

Khalimova Nafosat Davronbek kizi

Maqolada V.P. Aksyonovning «Moskva sagasi» roman-epopeyasini o‘rganishga bag‘ishlangan rus adabiyoti bo‘yicha seminar mashg‘ulotini tashkil etishning o‘ziga xosliklari ko‘rib chiqilgan. Oliy ta‘lim tizimida asarga murojaat qilishning dolzarbligi asoslab berilgan, badiiy matn tahliliga o‘qitishning tarixiy-adabiy, muammoli-tematik va kommunikativ tamoyillarini o‘zida mujassam etgan uslubiy yondashuvlar ochib berilgan. Talabalarning tahliliy tafakkurini, badiiy asarni talqin qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish va adabiyot bilan tarixiy jarayon o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik haqidagi tasavvurlarni shakllantirishga qaratilgan seminar mashg‘ulotining tuzilishi keltirilgan.

20.07.2026 Том 2 Выпуск 2 Подробнее Скачать

DEVELOPING STUDENTS’ PROFESSIONAL AND COMMUNICATIVE COMPETENCES BY MEANS OF THE RUSSIAN LANGUAGE IN A MULTICULTURAL EDUCATIONAL ENVIRONMENT

Ubojenko Anna

Maqolada ko‘p madaniyatli ta’lim muhiti sharoitida nofilologik yo‘nalishlar talabalarining kasbiy-kommunikativ kompetensiyasini rus tili vositasida shakllantirish masalasi ko‘rib chiqiladi. Rus tilining o‘quv, ilmiy va kasbiy muloqot vositasi sifatidagi ahamiyatiga alohida e’tibor qaratiladi. “Nutq madaniyati”, “Rus tilining ishbilarmonlik leksikasi”, “Ilmiy nutq sintaksisi” kabi yo‘nalishlarning nutq madaniyatini, ishbilarmonlik muloqoti ko‘nikmalarini, ilmiy fikrni shakllantirish va matnlarni tahrir qilish malakalarini rivojlantirishdagi o‘rni yoritiladi. Rus tilini o‘qitish talabalarning kelajakdagi kasbiy faoliyati bilan bog‘liq bo‘lishi hamda kommunikativ mustaqillik, nutq aniqligi, mantiqiylik va madaniyatlararo muloqotga tayyorgarlikni rivojlantirishga yo‘naltirilishi zarurligi ta’kidlanadi.

20.07.2026 Том 2 Выпуск 2 Подробнее Скачать

CUSTOMIZED COURSE “DIGITAL TECHNOLOGIES IN TEACHING RUSSIAN” AS A TOOL FOR DEVELOPING DIGITAL COMPETENCE IN PROSPECTIVE TEACHERS: CONTENT AND METHODOLOGY OF PILOT TESTING

Sultonova Sayyora

Maqolada O‘zbekistonning ko‘p tilli ta'lim muhitida bo‘lajak rus tili o‘qituvchilarining raqamli kompetentsiyasini rivojlantirishga qaratilgan "Rus tilini o‘qitishda raqamli texnologiyalar" (72 soat) mualliflik kursining eksperimental sinovining mazmuni va metodologiyasi keltirilgan. Kurs aralash o‘qitish texnologiyasiga asoslangan to‘rt komponentli kompetentsiya modelini (kognitiv, faoliyatga asoslangan, kommunikativ va refleksiv-tanqidiy komponentlar) amalga oshiradi hamda TPACK va SAMR modellaridan foydalanadi. Kursning o‘ziga xos xususiyati bu muallifning sun'iy intellekt vositalari bilan o‘zaro ta'sirlarni refleksiv hujjatlashtirish protokoli orqali amalga oshiriladigan tanqidiy AI savodxonligi tamoyilidir. “Nazorat guruhi bilan pretest (oldindan sinov) – posttest (keyingi sinov)” (EG = 30, CG = 30) kvazi-eksperimental dizaynga muvofiq qurilgan shakllantiruvchi eksperiment metodologiyasi tasvirlangan. Mazkur ishda diagnostika vositalari, statistik ma’lumotlarni qayta ishlash dasturi va usulning samaradorligini namoyish etish mantig‘i asoslanib keltiriladi.

20.07.2026 Том 2 Выпуск 2 Подробнее Скачать

METHODS OF FORMING CIVIC CONSCIOUSNESS IN TEACHING SOCIAL SUBJECTS

Nogaeva Nurbanu Makashevna, Aimkhanova Gulmira Kyrykbaevna

Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida ijtimoiy fanlar, falsafa, madaniyatshunoslik, siyosatshunoslik va sotsiologiyani o‘qitish kontekstida talabalarning fuqarolik ongini shakllantirish va rivojlantirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Ushbu fanlarning mazmunli va metodologik salohiyati tahlil qilinadi va fuqarolik qadriyatlarini rivojlantirishning samarali usullari taklif etiladi. Bundan tashqari, zamonaviy o‘qitish usullaridan foydalanishning ahamiyati ta’kidlanadi.

20.07.2026 Том 2 Выпуск 2 Подробнее Скачать

ACADEMIC ETHICS IN THE CONTEXT OF THE USE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN EDUCATION

Djurayeva L. R.

Maqolada ta’lim muhitida sun’iy intellektdan foydalanishning axloqiy jihatlari ko‘rib chiqiladi. Akademik etika nafaqat ta’lim va ilmiy faoliyatni tartibga soluvchi me’yor va qoidalar tizimi sifatida, balki zamonaviy shaxs va malakali mutaxassisning eng muhim fazilatlari majmui sifatida ham tahlil qilinadi. Bunda akademik etika tamoyillariga rioya qilish ta’lim tizimi va ilmiy hamjamiyatga bo‘lgan ishonchni saqlashga xizmat qilishi, sifatli ilm-fan rivojlanishini hamda jamiyatning raqamli transformatsiyasi sharoitida malakali mutaxassislarni tayyorlashni ta’minlashi ta’kidlanadi.

20.07.2026 Том 2 Выпуск 2 Подробнее Скачать

FRACTAL GEOMETRY IN SCHOOL CURRICULUM: THEORY, ALGORITHMS, AND EVALUATION

Saitova Sayyora, Abdukhoshimov Azizbek

Ushbu maqolada T–S–A triadasi asosida fraktal geometriyani maktab matematika o‘quv dasturiga integratsiya qilish uchun amaliyotga yo‘naltirilgan model taklif qilinadi: T (nazariy yadro: IFS, attraktor, quti o‘lchami), S (5–6-sinflardagi intuitiv tajribalardan 7–9-sinflardagi algoritmizatsiya va 10–11-sinflardagi analitikaga qadar spiral trayektoriya) va A (aniqlik, tushunish, algoritmlilik, ma’lumotlarni tahlil qilish, ijodkorlik va mustaqillik mezonlariga asoslangan rubrikalarga ega baholash tizimi). Bunda fraktal mavzular geometriya, informatika va tahlil elementlarini vizualizatsiya va o‘lchanadigan tajribalar orqali qanday qilib tabiiy ravishda bog‘lashi ko‘rsatilgan. Dars stsenariylari keltiriladi: "Pifagor daraxti" (5-sinf), "Ajdaho egri chizig‘i" (9-sinf), Pythonda o‘lchovlilikning mini-tadqiqoti (11-sinf) va 8-sinf uchun Kox qor parchasi bo‘yicha batafsil dars, unda o‘quvchilar 3-, 4- va 5-iteratsiyalardan keyin maydonni hisoblashadi. Ta’kidlanishicha, bunday ish uchburchak maydoni, masshtablash va chegara tushunchasini tushunishni sezilarli darajada mustahkamlaydi: perimetr o‘sib borishi bilan maydon chegaraga yaqinlashadi. Muayyan vositalar (GeoGebra, Python, Desmos), odatiy qiyinchiliklar va ularni yengib o‘tish yo‘llari muhokama qilinadi. Ushbu yondashuvning tanlov kurslari, raqamli darsliklar va tanlov kurslari uchun amaliy ahamiyati ko‘rsatiladi; natijalarning o‘lchanishi va topshiriqlarning takrorlanishiga urg‘u beriladi.

20.07.2026 Том 2 Выпуск 2 Подробнее Скачать

DESCRIPTION OF LOCAL DIFFERENTIALIZATIONS AND LOCAL ANTI-DIFFERENTIALIZATIONS IN CERTAIN LI ALGEBRAS

Arzikulov F.N., Mutalov M. M.

Maqolada haqiqiy sonlar maydoni ustida qurilgan ikki va uch oʻlchovli Abel boʻlmagan Li algebralarining differensiallashlari, lokal differensiallashlari, anti-differensiallashlari va lokal anti-differensiallashlari fazolari oʻrganilib, toʻliq tavsiflangan. Mazkur operatorlar fazolarining algebraik tuzilishi aniqlanib, ular orasidagi oʻzaro munosabatlar koʻrsatilgan. Olingan natijalar asosida ayrim Li algebralarida har qanday lokal differensiallash - differensiallash ekanligi, qolganlarida esa differensiallash boʻlmagan lokal differensiallashlar mavjudligi isbotlangan. Shuningdek, koʻrib chiqilgan barcha Li algebralarida anti-differensiallash boʻlmagan lokal anti-differensiallashlar mavjudligi aniqlangan.

20.07.2026 Том 2 Выпуск 2 Подробнее Скачать